Sprekers Nacht van de Filosofie Fryslân 2011

HansAchterhuis   foto Arjen Boerstra

Hans Achterhuis

We werken om ons in leven te houden, bouwen een kunstmatige wereld als ons tehuis en handelen gezamenlijk als politieke wezens om onze samenleving gestalte te geven. In haar werk verwijt de filosofe Hannah Arendt (1906-1975) de traditionele wijsbegeerte dat die het echte leven heeft ingeruild voor een denkend en contemplatief bestaan. In zijn lezing 'Het echte leven volgens Hannah Arendt' laat filosoof Hans Achterhuis zien hoe Arendt de contemplatieve traditie ontmantelt om zicht te kunnen krijgen op ons actieve leven in de wereld. Hierbij vertrekt Arendt vanuit de gedachte dat in elke geboorte een nieuw begin besloten ligt. Hans Achterhuis is emeritus hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Twente. Eind 2008 verscheen van zijn hand het boek 'Met alle geweld'. 

 

 

Arjen Boerstra

Arjen Boerstra combineert performance, installatie, video en fotografie. Herinnering, geschiedenis en het spel met zijn eigen identiteit zijn uitgangspunten voor zijn werk. Hij is op zoek naar manieren om de wereld te (her)ontdekken. Het resultaat van deze zoektocht vertaalt zich in multimediaprojecten(!) waarin het kijken vanuit bijzondere standpunten met behulp van video- en fotocamera's de drager is. Op de Nacht van de Filosofie Fryslân is hij te gast met de performance ‘Roeien’. www.arjenboerstra.nl

ManonBovenkerk   ChristienBrinkgreve

Manon Bovenkerk

Manon Bovenkerk is beeldend kunstenaar en curator van Zaal 5, podium voor beeldcultuur van Filmhuis Den Haag. Tijdens de Nacht van de Filosofie zoekt zij met een filmprogramma de schoonheid van het echte leven dicht bij huis. Als je je ogen open doet, zijn er in de meest banale omgevingen schoonheid en poëzie te vinden. Met de juiste filosofische instelling kun je ontsnappen uit het saaie, alledaagse leven door er midden in te staan - a way in to find a way out. Maar het gras is elders altijd groener en sommige mensen zoeken het ver weg om groots en meeslepend te kunnen leven - niet altijd met goed gevolg. Het obsessief najagen van je eigen dromen en fantasieën kan zelfs een ware nachtmerrie tot gevolg hebben. www.manonbovenkerk.nl

 

Christien Brinkgreve

Wat maakt het leven de moeite waard? Liefde en schoonheid, meent Christien Brinkgreve. Schoonheid geeft troost, en het is -voor wie er oog voor heeft- ook te vinden in het alledaagse: in het licht en de schaduw, in de natuur en de poëzie, maar ook in de manier waarop mensen elkaar zien en zich aan elkaar verbinden. Christien Brinkgreve is hoogleraar sociale wetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Ze is onder meer bekend van de boeken ‘De ogen van de ander’ over zelfkennis en ‘Huismensen’ over de verhouding tussen vrouwen, mannen en kinderen.

    Maarten Doorman

Cinema Ascona

Betovert het publiek in de foyer met echt schone klanken.

 

Maarten Doorman

Het verlangen naar echtheid en authenticiteit lijkt actueler dan ooit, in de kunst maar ook daar buiten. Tot aan de Romantiek was ‘schoonheid’ een vanzelfsprekend begrip met vaste regels. Sinds die tijd is echter ook het lelijke en onrustbarende tot het domein van de kunst gaan behoren. In zijn lezing ‘Een romantische hang naar schoonheid’ betoogt Maarten Doorman dat het aloude schoonheidsideaal nooit meer terug zal keren. Maarten Doorman is schrijver en filosoof. Zijn laatste boeken zijn ‘De romantische orde’ en ‘Paralipomena, opstellen over kunst, filosofie en literatuur’. www.maartendoorman.nl

foto Ronald Fransen    

Ronald Fransen

De schoonheid van het echte leven wordt vaak niet in zijn volle luister ervaren. Dit komt veelal door emoties, stelt Ronald Fransen. In zijn (interactieve) lezing ‘Filosofie en Emoties’ zal Fransen dan ook ingaan op vragen die te maken hebben met ons gevoelsleven. Wat zijn emoties eigenlijk, wat is hun aard? Zijn emoties waar en hoe kunnen we beter en makkelijker met onprettige emoties omgaan? Na een uiteenzetting kunnen bezoekers vooral ook hun eigen vragen over dit onderwerp aan de orde stellen. Ronald Fransen geeft les in praktische filosofie aan de School voor Praktische Filosofie en Spiritualiteit in Amsterdam. Ook leidt hij regelmatig filosofiestudie-weekeinden.

 

Fries Film Archief

Het leven is één grote speeltuin

“All the world's a stage, And all the men and women merely players” Door dit citaat van William Shakespeare laat het Fries Film Archief zich inspireren. Het dagelijkse leven, met z’n dagelijkse brood dat weer op de plank moet komen, is ook het dagelijkse toneel van spel en spelers. De amateur-film laat zich uitstekend lenen voor dit toneel. Het werkelijke leven opgepoetst met mooie plaatjes van de kindertijd, uitjes, verjaardagen en feesten. Zelfs het werkende leven lijkt op het beeld een feestje te zijn. Ook al was het leven zwaar, zolang er een camera bij stond moest het leven mooi in beeld worden gebracht. Tegelijkertijd is de amateur-film wel de vorm van filmerij waar het werkelijke leven in word vastgelegd. Je ziet daadwerkelijk hoe mensen geleefd hebben door de tijden heen en wat ze belangrijk vonden om vast te leggen voor het nageslacht. Deze combinatie van het werkelijke leven als groot toneelspel zal te zien zijn in de mini-bios van het Tresoar tijdens de Nacht van de Filosofie. www.friesfilmarchief.nl

 

Jeroen Hoogendoorn   Jan Knol

Jeroen Hoogendoorn

Dagelijks heeft de moderne mens een flinke dosis visuele sleur te verwerken. Jeroen Hoogendoorn laat aan de hand van een aantal installaties zien dat er áchter de schermen vaak onverwachte schoonheid schuil kan gaan. Je hoeft er enkel voor dóórheen te kijken. Jeroen Hoogendoorn richt zich in zijn werk als documentairemaker/filmer veelal op schijnbare tegenstellingen. Soms in tijd en plaats, soms in onderwerp of thema, maar altijd met de 'werkelijkheid' als leidraad. Gek hoe veel er dan te ontdekken valt.

 

 

Jan Knol

Baruch Spinoza (1632-1677) leefde in de gouden eeuw maar het was lang niet alles goud wat er blonk. Hij werd uit de synagoge gezet en van de 44 jaar dat hij leefde, was hij de helft ziek. Tijdens zijn leven konden zijn boeken niet of alleen in het geheim verschijnen, vanwege zijn 'ketterse' gedachten. En toch, niemand leefde zo blij en tevreden als Spinoza, meent predikant Jan Knol. Waar alles in de filosofie van Spinoza om draait, is dat alles een eenheid is. Het hoogste en schoonste wat de mens kan vinden, is de intuïtie dat hij een stukje is van het grote geheel. Jan Knol is predikant in Smilde. Hij publiceerde beschouwelijke boeken over religie waaronder ‘Spinoza’s intuïtie’ en ‘En je zult spinazie eten. Aan tafel bij Spinoza, filosoof van de blijvende blijdschap’.

 

Huub Mous   Ron Muijzer

Huub Mous

‘’Sinds 2006 leef ik niet alleen in de echte wereld, maar ook op internet. Door mijn dagelijkse weblog ben ik in de afgelopen vijf jaar met talloze mensen in contact gekomen. De wereld is voor mij veel groter geworden. Mijn leven lijkt ‘echter en mooier’ door de mogelijkheden die internet mij biedt. Maar is dit wel zo? In de wereld, waar we steeds meer vat op krijgen, lijken we ons vreemd genoeg ook steeds minder thuis te voelen. ‘Het echte leven’ ontglipt ons, hoe meer we ons virtueel manifesteren op weblog, facebook en twitter.’’

Huub Mous is kunsthistoricus en publicist. Gedurende dertig jaar was hij werkzaam als organisator en adviseur op het terrein van de beeldende kunst in Friesland. Hij publiceerde over diverse onderwerpen, onder meer in De Gids en Tirade. Sinds 2006 schrijft hij dagelijks een weblog over kunst, cultuur en filosofie op www.huubmou.nl.

 

 

Ron Muijzer

Wat is echt? Mens- en taalwetenschapper Ron Muijzer belicht in een workshop de psychologische, culturele en taalfilosofische aspecten van het begrip 'echt'. Wat betekent het gebruik van woorden als 'echt' voor ons zelf- en wereldbeeld? Wat zijn de historische achtergronden van woorden waarmee we in ons dagelijks leven over onze werkelijkheid communiceren? Voor een antwoord op deze vragen beroept Muijzer zich op Plato, Aristoteles, René Descartes en Immanuel Kant. Maar ook hulp van de deelnemers aan deze workshop is dringend gewenst. Ron Muijzer organiseert en begeleidt onder andere cursussen op gebieden als psychologie, (mantel)zorg, filosofie, en (interculturele) communicatie.

foto Jos de Mul   Jabik Veenbaas

Jos de Mul

Wanneer het woord ‘romantiek’ valt, dan doemt al snel het clichébeeld op van een bleke jongeling die in een door maanlicht beschenen herfstbos gedichten schrijft over een onbereikbare geliefde. Of is de romantiek minder onschuldig doordat romantici als Marx, Wagner en Nietzsche zich opmaakten het verlangen naar een betere, heilvolle wereld daadwerkelijk waar te maken, wat uitmondde in de ‘gestaalde romantiek’ van het nationaal- socialisme, zoals de Duitse filosoof Rüdiger Safranski meent. Volgens Jos de Mul is de rampspoed die Europa in de afgelopen twee eeuwen is overkomen eerder te wijten aan een tekort dan aan een teveel aan romantiek. Jos de Mul is hoogleraar filosofie van mens en cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij is de onder meer auteur van ‘Cyberspace odyssee’ en ‘De domesticatie van het noodlot’. Vers van de pers is van zijn hand: ‘Paniek in de polder: Politiek en populisme in Nederland’.

 

 

Jabik Veenbaas

Waarom vinden we het 'Erbarme dich' uit de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach zo mooi? De uit Hilaard afkomstige schrijver en dichter Jabik Veenbaas zal een eigentijds antwoord op deze vraag proberen te formuleren. Daarbij laat hij zich bijstaan door een denker uit de oudheid – Aristoteles-, een denker uit de tijd van de Verlichting - Immanuel Kant - en een tijdgenoot - Roger Scruton. Jabik Veenbaas publiceerde onder andere de dichtbundels ‘De zon, het smalle bed, mijn lichaam’ en ‘Brieven aan mijn kind’. Verder is hij één van de vertalers van de Kritiek van de zuivere rede van Immanuel Kant.

     

Monique Wortelboer

De lezing van Monique Wortelboer voert het thema van de Nacht van de Filosofie binnen in de context van het eigen huis en de bezigheden van alledag. Huishouden lijkt op het eerste gezicht niet veel van doen te hebben met het begrip schoonheid. Maar als we wezenlijke vragen gaan stellen over die twee, kunnen we daaruit een nieuwe impuls halen voor het leven in de banale realiteit van schoonmaken, wassen en koken. Je hoeft niet weg van huis om schoonheid te ervaren, je maakt gewoon een nieuwe verbinding met wat er al is. Monique Wortelboer is auteur van het boek ‘Huishouden, de zorg voor het leven’. Na haar inleiding gaat zij graag met de aanwezigen in gesprek.