SPREKERS EN ARTIESTEN A-Z  |  middagprogramma  avondprogramma

Alle sprekers en artiesten van A - Z

 

Hubertus Bahorie 3   Thierry Baudet

Hubertus Bahorie

Sinds 2014 is Hubertus Bahorie de stadsfilosoof van Delft. Tijdens de Nacht van de Filosofie Fryslân vertelt hij wat de rol van een stadsfilosoof precies inhoudt en hoe filosofie een bijdrage kan leveren in het oplossen van problemen op bestuurlijk en maatschappelijk niveau. Dit kan variëren van persoonlijke en individuele vraagstukken, tot interactie en communicatie, maar ook tot besluit- en planvorming die van invloed zijn voor de stad.

Iedere week houdt hij spreekuur voor inwoners van de stad en probeert hij mensen te verbinden en middelen te geven om hun eigen handelen te begrijpen en te veranderen. Door anders te durven denken wordt gezocht naar alternatieve antwoorden op lastige vraagstukken, zowel op buurt- als stadsniveau. 

Hubertus Bahorie studeerde Cultureel Werk en Filosofie en nam deel aan het World Teacher Program (ICLON). Momenteel werkt hij als onderzoeker samen met de Phronimos Group en geeft hij filosofieles aan VWO bovenbouw.

 

 

Thierry Baudet

Thierry Baudet is schrijver, journalist, academicus, opiniemaker en oprichter-directeur van de onafhankelijke denktank Forum voor Democratie. Baudet neemt een consistente positie in van anti-establishment en houdt het publiek scherp waar het gaat om onuitgesproken aannames en patronen in de politieke besluitvorming. Hij trekt een duidelijke grens in het beschermen van de eigen Nederlandse/westerse cultuur en schuwt de provocatie niet.

Thierry Baudet publiceerde boeken over filosofie, politiek en geschiedenis, klassieke muziek en een roman.

Baudet is gepromoveerd aan de Rechtenfaculteit in Leiden, was columnist voor NRC Handelsblad en een van de initiatiefnemers van het Burgerforum-EU. Hij treedt op als commentator op radio en tv, als dagvoorzitter, spreker en panellid. Daarnaast maakt hij interviews voor 'Elsevier Juist'.


Tinneke Beeckman              Floris van den Berg

Tinneke Beeckman

Tinneke Beeckman studeerde moraalwetenschappen en filosofie aan de VUB en de ULB. Ze is doctor in de moraalwetenschappen. In 2012 verscheen haar boek 'Door Spinoza's lens', dat werd bekroond met de Libareles-prijs. Ze geeft lezingen over filosofie, is columnist bij De Standaard, en ze schrijft voor Belgische en Nederlandse media. Ze blogt regelmatig. Recent verscheen haar boek 'Macht en Onmacht. Een verkenning van de hedendaagse aanslag op de Verlichting' (De Bezige Bij, 2015).

 

 

Floris van den Berg

Over de grenzen van het denken.
Een niet vrijblijvend exposé over ecohumanisme

Floris van den Berg is filosoof en, zo beweert hij zelf, dus atheïst en veganist. Van den Berg is een slachtoffer-denker: hij gebruikt filosofie om op te komen voor (onmondige) slachtoffers. In zijn werk zoekt hij de grenzen van onze moraal op. Hij is van mening dat de wereld beter af is zonder religie, omdat religie leidt tot veel onnodige onderdrukking en slachtoffers, zoals hij betoogt in zijn boek 'Hoe komen we van religie af?'

Van den Berg komt op voor slachtoffers van onnodig leed, waar dan ook. Dat is de reden waarom hij zich inzet tegen wat hij noemt de 'dierenholocaust' en daarom is hij veganist. In zijn boek 'De vrolijke veganist' beweert hij dan ook dat veganisme een morele plicht is. Zijn meest recente, en omvangrijkste publicatie is 'Beter weten. Filosofie van het ecohumanisme' waarin hij tot een beredeneerde levens- en universumbeschouwing komt op basis van rationaliteit en het voorkomen van onnodig leed.

Van den Berg doet een poging om zijn publiek moreel op te voeden en dus veganist te maken. Hij beschouwt het als een mislukking als niet iedereen in zijn gehoor na zijn voordracht veganist is. Hij gaat dan ook vaak teleurgesteld naar huis....

 

Pieter Boele van Hoensbroek   Jacco_de_Boer

Pieter Boele van Hensbroek

Filosofie over grenzen of binnen grenzen?
Op zoek naar Afrikaanse Filosofie

Er is al 50 jaar een levendig debat over Afrikaanse filosofie. Er zijn mensen die stellen dat filosofie cultuurgebonden is zodat Afrikaanse filosofie heel anders is dan de 'westerse'; zij spreekt uit mythen, spreekwoorden, wijsheidsgedichten, etc. Anderen stellen juist dat het menselijk denken geen continenten of rassen kent.

Afrikaanse filosofie is dus het rationeel argumenteren door Afrikanen over voor hun relevante problemen. Deze botsing van visies op wat cultuur is en wat filosofie is zal Pieter Boele van Hensbroek illustreren aan de hand van de 19de eeuwse Afrikaanse denkers Blyden en Africanus Horton en de 20ste eeuwers Anyanwu en Hountondji. 

Pieter Boele van Hensbroek is docent politieke filosofie aan de Rijksuniversteit Groningen en coördinator ontwikkelingsstudies bij het Innstituut Globalisation Studies Groningen. Hij woonde in Zambia en was daar mede-oprichter van het Afrikaanse tijdschrift voor filosofie 'Quest'. Hij schreef o.a. het boek 'Political Discourses in African Thought: 1860 to the Present (Westport: Praeger, 1999). 

 

 

Jacco de Boer

Jacco de Boer, werkzaam bij Culturele Hoofdstad 2018, houdt een betoog met beeld en geluid over zijn voorliefde voor grindcore. Zeer extreme muziek met elementen uit hardcore punk en de donkerste hoeken van metalmuziek. Ontstaan in Engeland begin jaren '80 en uitgegroeid tot wereldwijd undergroundfenomeen. Het is snel, loeihard, niet melodieus, a-tonaal en de zang bestaat uit diep grommen of afschrikwekkend schreeuwen.

De thematiek is veelal links-anarchistisch danwel met elementen uit bloederige horrorfilms of pornografie.Publiek bij grindcore concerten beukt vaak vervaarlijk op elkaar in, in de zogenaamde moshpit. Grindcore gaat over alle geaanvaarde morele, zintuigelijke en esthetische grenzen heen. Verpulvert ze beter gezegd. De Boer legt uit waarom de autonomie en het geluid van de grindcore de perfecte soundtrack zijn voor de desintegratie van de spektakelmaatschappij, zoals gedefinieerd door situationistische filosoof Guy Debord (1931 - 1994). U mag mee-moshen!

 

 

Sander de Boer   Koos Buist still

Sander de Boer

De grenzen van de verbeelding: gedachte-experimenten rondom persoonlijke identiteit

Misschien kent u zel wel, dit soort filosofische gedachte-experimenten: stel dat een wetenschapper met weinig morele scrupules uw brein (A) om zou wisselen met het brein van iemand anders (B). Wie bent u dan na afloop van dit experiment? Bent u de persoon met het B-lichaam waar nu uw brein inzit? Of bent u juist de persoon met uw oorspronkelijke lichaam waar nu het B-brein inzit?

Er blijkt een lange traditie te bestaan van gedachte-experimenten over persoonlijke identiteit die minstens teruggaat tot de middeleeuwen. Sander de Boer zal een aantal uit verschillende periode bespreken waarna hij de volgende vraag zal stellen: waarom is het ons blijkbaar na al die eeuwen nog steeds niet gelukt om met gedachte-experimenten vraagstukken over persoonlijke identiteit te beslechten? Is het omdat we nog niet het juiste gedachte-experiment hebben gevonden? Of is het omdat we hier de grens van het voorstelbare overschrijden?

 

 

Koos Buist

SLOOT

SLOOT is de bijzondere hydrobiologische kunstfilm van de hand van Groninger beeldend kunstenaar en filmmaker Koos Buist. Het bijna 40 minuten durende poëtische filmepos ontsluiert in onderwaterbeelden de opkomst, gloriedagen en neergang van een relatief onbekende slootwereld en zijn bewoners. De film duikt onder de oppervlakte in de levensaders van het Groningse ommeland, waar de verbeelding, gemengd met het kleine en grote leven een schijnbaar exotische wereld toont, een wereld

rijker dan die boven water. De soundtrack en het vefrissende geluidsontwerp is van muzikant Emil van Steenwijk.

 

 

 

 

M Dijkstra   Boris vd Ham 1

Michel Dijkstra

De weg naar binnen is de weg naar buiten
De oosterse filosofie staat bekend om haar nadruk op het innerlijk. Deze weg naar binnen leidt echter niet tot navelstaarderij, maar juist tot een dieper contact met de buitenwereld. Aan de hand van het taoïsme en (zen)boeddhisme laat Michel Dijkstra zien hoe de oosterse filosofie ons uitdaagt om voorbij de grenzen van het eigene te kijken. Zo kunnen we de ander werkelijk ontmoeten en elkaar verrijken.

Michel Dijkstra studeerde filosofie, journalistiek en Sanskriet in Groningen. Hij schrijft regelmatig over oosterse filosofie in 'Filosofie Magazine' en publiceerde onder andere 'Zenboeddhisme' (2010) en 'Inleiding in taoïstische filosofie' (2015). Daarnaast verzorgt hij cursussen voor ISVW in Leusden. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boris van der Ham

We spreken over een vluchtelingencrisis, en het woord crisis is niet overdreven. Afgezien van wat de vluchtelingen zelf doormaken, zet hun komst de verhoudingen in Europa en de samenleving op scherp. De vraag dringt zich steeds sterker op hoe we onze humaniteit, onze (mede)menselijkheid, bewaren, zowel in onze omgang met migranten, als in de omgang met elkaar.

Vanuit een toevallige, soms ongewilde en vaak ook ongemakkelijke lotsverbondenheid moeten we samen vormgeven aan een toekomstige samenleving. Daartoe hebben we geen naïef open armen comité nodig, nog een eigen-volk-eerst mentaliteit, maar een ferme humaniteit.

Boris van der Ham is sinds 2012 voorzitter van het Humanistisch Verbond. Daarnaast bekleedt hij diverse andere bestuurlijke functies en is hij schrijver. Lange tijd was hij namens D66 lid van de Tweede Kamer, waar hij nu 'een frisse neus' van neemt. In 2015 maakte hij met HUMAN de documentaire 'Onder ongelovigen', over de vaak penibele situatie van ongelovigen wereldwijd. Hij schreef onder andere de boeken 'De koning kun je niet spelen' over het theater van de politiek, 'De vrije moraal' over de morele dilemma's rond zeden, drank en drugs, en 'Voortrekkers en baanbrekers' over Nederland in Europa.

Hans_Harbers   Eric Sander Hoekstra

Hans Harbers

Animal Farm Love Stories|Op de grens van mens en dier

"Joppe, zo heet mijn hond - een Friese Stabij. Is hij een 'sentient being', een 'persoon' zelfs, waaraan hij rechten kan ontlenen, zoals verdedigers van dierenrechten beweren? Nou, ik dacht het niet - 't is en blijft 'maar' een hond. Is het dan een ding, waarmee je uiteindelijk kunt doen en laten wat je maar wilt, zoals nogal wat filosofen hebben verdedigd? Nee, natuurlijk niet - ik gooi zijn stok in het water, hem niet!"

Persoon of ding. Met die twee opties moeten we het kennelijk doen. In de eerste optie wordt de grens tussen mens en dier uitgewist - alle dieren, inclusief 'human animals', hebben rechten. In de tweede optie is die grens absoluut en niet te passeren - alleen de mens wikt en beschikt. 1 of 0 dus: alles of niets. Wat een armoedig gefilosofeer.

Gelukkig is er meer diversiteit onder de zon - dieren in soorten en maten, mensen van diverse pluimage, en bovenal: heel veel verschillende relaties tussen mensen en dieren, ieder met hun eigen waarden, normen, codes, regels, intuïties en emoties. Neem die verschillen serieus in plaats van een voor alle dieren gelijkelijk geldende ethiek te formuleren, zo zal Hans Harbers verdedigen aan de hand van een kleine etnografie van de boerderij waar hij opgroeide. Animal Farm Love Stories.

Hans Harbers, opgeleid als socioloog, is als docent werkzaam aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen. Specialisme: Filosofie van Wetenschap, Technologie & Samenleving.


 

 

Eric Hoekstra

Eric Hoekstra is filosoof en werkzaam bij de Fryske Akademy in Leeuwarden. In 2000 vertaalde hij Also sprach Zarathustra van Friedrich Nietzche in het Fries. Hiervoor ontving hij de Obe Postmaprijs, de provinciale literaire prijs voor vertalingen in of uit het Fries. In 2007 verscheen zijn eerste roman Kening fan de junks en in datzelfde jaar kwam ook zijn tweede roman Libje goed: op nei de tonne uit. Op de Nacht van de Filosofie Fryslân gaat hij met Hubertus Bahorie en Hilde Tjeerdema in debat over de wenselijkheid van een stadsfilosoof in Leeuwarden.

 

 

 

 

Marli Huijer   logo jimmys

Marli Huijer

Achterblijven

Marli Huijer onderzoekt het fenomeen 'achterblijven' in brede zin: wat betekent de migratie van familie of het vertrek van een geliefde of van collega's voor degene die achterblijft? Huijer betoogt dat vertrekken en achterblijven door het 'kleiner worden van de wereld' een geheel nieuwe betekenis krijgen; het definitieve afscheid lijkt verleden tijd.

'In een vooruitgangscultuur is de vertrekker in het voordeel, maar dat is aan het veranderen. Waarom zou je nog emigreren als je binnen enkele dagen op vrijwel elke plek op de aarde kunt komen en alles digitaal voorhanden is? De ruimte voor avonturen verdwijnt, en echt vertrekken bestaat niet meer'. In het licht van deze veranderingen vormt Huijer een nieuw beeld van de achterblijver als avonturier, als degene die het nieuwe in het bestaande zoekt, die vertrekt door op zijn plaats te blijven.

Marli Huijer is bijzonder hoogleraar Filosofie aan de Erasmus Universiteit en lector Filosofie aan de Haagse Hogeschool. Ze werd opgeleid tot huisarts en filosoof, was coördinator van de Junkiebond, promoveerde in de filosofie en was eerder hoogleraar Gender en Biomedische Wetenschappen aan de Universiteit van Maastricht. Sinds voorjaar 2015 is zij Denker des Vaderlands.

 

 

Jimmy's

Filosofeer mee met de jongeren van Jimmy's in diverse workshops:

Blok 1: Waar kom je vandaan? Over diversiteit en afkomst
Blok 2: Genoeg is genoeg! Over studie en werk
Blok 3: Vind je dat normaal ofzo?! Over gedrag en gewoonten

 

Laurens_ten_Kate   Paul Scheffer

Laurens ten Kate

Ledigheid is eros' oorkussen
Grens en taboe, gedachte vanuit Bataille

Wat kan erotiek met de complexe filosofie van Hegel te maken hebben? Laurens ten Kate laat in zijn lezing zien hoe de Franse schrijver en filosoof Georges Bataille (1897-1962) zich een bijzondere toegang verschaft tot Hegels systeem. Bataille stelt aan Hegel de vraag of de dialectiek die volgens de laatste de

structuur vormt van het menselijk leven en van de geschiedenis, wel recht kan doen aan de negatie waar ze toch de mond vol van heeft. Die negatie raakt in de eros aan het zinloze en doelloze, aan grens, nacht en taboe. Hegel weet het, en weet het niet, stelt Bataille. 

Laurens ten Kate (1958) is filosoof en theoloog. In 1994 verdedigde hij zijn proefschrift 'De lege plaats. Revoltes tegen het instrumentele leven in Batailles atheologie.' Hij is thans verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht als universitair hoofddocent filosofie, religie- en globaliseringsstudies en als bijzonder hoogleraar Vrijzinnige Religiositeit en Humanisme. Tevens hij is docent aan de ISVW in Leusden. Op 11 mei 2016 zal hij zijn in Utrecht zijn inaugurele rede houden: 'De vreemde vrijheid. Nieuwe betekenissen van vrijzinnigheid en humanisme in de 21ste eeuw.'

Foto: Corbino











 

Paul Scheffer

De vrijheid van de grens

Het overschrijden van grenzen wordt vaak gezien als de enige weg naar vooruitgang. We leven het leven als een immer afwijkende horizon, als een vrijheid die zich steeds verder heeft losgezongen van een vorm - met een wereld zonder grenzen als hoogste ideaal. Want wie zijn wij, wereldburgers, om anderen toegang tot ons grondgebied te ontzeggen?

Dit heeft alles te maken met een overschatting van de mobiliteit: de minderheid van mensen die in beweging zijn wordt overal bestudeerd, maar dat de overgrote meerderheid aan een plaats gebonden is lijkt geen onderwerp van onderzoek. We gaan gemakshalve voorbij aan het gegeven dat driekwart van de Fransen woont in de regio waar ze zijn geboren, en dat is elders in Europa niet veel anders. Deze blinde vlek belemmert niet alleen ons zicht op de werkelijkheid, het leidt ook tot een verachting van alles wat plaatsgebonden is.

In het essay van de Maand van de Filosofie onderzoekt Paul Scheffer dan ook niet de grenzen van de vrijheid, maar de vrijheid van de grens. Met de nodige filosofische distantie stelt hij de vraag of een open samenleving niet pas ontstaat door een ruimtelijke afbakening. Anders gezegd: om hoeveel begrenzing vraagt de beschaving? En wat is tegen die achtergrond een eigentijds vooruitgangsideaal?

Paul Scheffer schrijft voor 'NRC Handelsblad' en publiceerde in 2007 'Het land van aankomst'. In 2013 verscheen 'Alles doet mee aan de werkelijkheid', een portret van zijn grootvader Herman Wolf, een bekende filosoof in de twintiger en dertiger jaren. Van 2003 tot 2011 was hij buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Momenteel is hij hoogleraar Europese Studies aan de universiteiten van Tilburg en Amsterdam.

 

Hilde_Tjeerdema   Saliou_Traore

Hilde Tjeerdema

Filosofe Hilde Tjeerdema is raadslid en fractievoorzitter voor D66 in Leeuwarden. In het dagelijks leven werkt zij als promotie-onderzoeker bij de vakgroep theorie en geschiedenis van de psychologie aan de universiteit in Groningen. Op de Nacht van de Filosofie gaat zij samen met Hubertus Bahorie en Eric Hoekstra in debat over de wenselijkheid van een stadsfilosoof in Leeuwarden. 

 

Saliou Traoré

I am so surprised | With all due respect
Kunstenaar Saliou Traoré maakt sculpturen en is performer. Zijn werk zou je een omgekeerde vorm van antropologie kunnen noemen; het handelt over erkenning van het voorwaardelijke karakter van gastvrijheid van mensen en plaatsen. In zijn performance 'I am so surprised' opent hij als gepassioneerd prediker een interreligieuze dialoog en reflecteert hij op religie

als eerste krachtbron en levensbehoefte voor mensen als ze met de dood geconfronteerd worden. Het werk is geïnspireerd op een scène uit Spike Lee's film Malcolm X. De performance 'With all due respect' gaat over Barack Obama en Hillary Clinton tijdens de presidentsverkiezingen in 2008.

 

Tamar de Waal def   Oeds_Westerhof

Tamar de Waal

Tamar de Waal is politiek filosoof en werkt aan een proefschrift over de ethiek van migratie, inburgering en democratisch burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam. Met de aanhoudende vluchtelingenstroom wordt Nederland getest: zijn we goed voorbereid op het opnemen van nieuwkomers in de maatschappij?

Dit behelst - in het geval van erkende vluchtelingen - meer dan het tijdelijk opvangen van gasten: het gaat om het succesvol ontvangen van nieuwe Nederlandse burgers, met oog voor hun participatie en welzijn. Tamar beoordeelt het huidge ontvangst- en inburgeringsbeleid in Nederland en de uitkomsten - en doet voorstellen over hoe het beter kan.

 

Oeds Westerhof

Grenzen Leeuwarden - Fryslân 2018
Sinds augustus 2012 werkt Oeds Westerhof aan de voorbereiding van Leeuwarden - Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa in 2018. In dit voorbereidingsproces stuit hij op grenzen. Niet vreemd, Iepen Mienskip, leidend concept voor 2018, is een samenwerkingsvorm die over grenzen verbindingen

legt. In deze Nacht van de Filosofie neemt hij je mee in zijn reis, en deelt met jou welke grenzen hij zoal tegenkomt en plaatst deze in een breder perspectief van maatschappelijke urgenties. Urgenties die veelal voortkomen uit grenzeloze vraagstukken, maar desalniettemin lokaal om actie vragen.

 

Pieter Zee-2    

Pieter Zee

Over grenzen
Om grenzen te kennen, moet men eerst het grensloze kennen. Om het deel te kennen, moet men het geheel overzien. Leer daarom diep te kijken naar de ware aard van werkelijkheid van geen geboorte en geen dood, van geen komen en gaan, maar van continuïteit van zijn, eeuwig nu. Het zijn dat onbegrensd is, ongeboren, niet sterft, is onze essentie en geeft de maat aan voor de symfonie van ons leven.

Pieter Zee is gepensioneerd huisarts. Hij is verbonden aan de School voor de Praktische Filosofie en geeft lezingen over het 'Tibetaanse Dodenboek'.

 

 

 

 

 

 

 ..